Op Internationale Kattendag (8 augustus) werd ik geïnterviewd door de Libelle met de vraag: “kan een kat je haten?”. Hieronder kun je het interview lezen.

Onderzoek wijst uit dat katten een positieve invloed hebben op zowel je mentale als fysieke gezondheid. Maar wat als je de indruk hebt dat je kat jou minder leuk vindt dan jij hem? Wij spraken met kattengedragstherapeut Yvon Sweere, die uitlegt hoe je het gedrag van je kat het beste kunt interpreteren.

Aardig of onaardig?

“Veel katteneigenaren interpreteren het gedrag van hun kat aan de hand van menselijke emoties. Maar een kat denkt waarschijnlijk niet in termen van ‘aardig’ of ‘onaardig’. Mensen begrijpen vaak niet hoe een kat communiceert en trekken zich dingen snel persoonlijk aan”, legt Sweere uit.

Hoe kun je aan de lichaamstaal en het gedrag van een kat zien of hij of zij graag bij je in de buurt is? “Iedere kat is natuurlijk anders, ze zitten niet allemaal graag op schoot of willen altijd geaaid worden. Als een kat je vaak opzoekt, betekent dat meestal wel dat hij graag in je nabijheid is.” Dat moet je overigens niet verwarren met een kat die je overal in huis volgt: “Ik hoor soms van mensen, ‘mijn kat is zó dol op me, hij volgt me overal, zelfs naar het toilet’. Dan stel ik de vraag: ‘Kan je kat ook naar buiten?’ Als het antwoord ‘nee’ is, wijst dat er meestal op dat een kat zich verveelt.”

Ook het geven van kopjes wil niet altijd zeggen dat je kat dol op je is. “Kopjes geven wordt door mensen vaak als vriendelijk gezien, maar het kan ook iets anders betekenen. De geurklieren van de kat zitten op hun hoofd, dus als ze een kopje geven, kan het zijn dat ze simpelweg hun geur willen achterlaten. Katten komen soms naar je toe om gewoon even te kijken wie je bent of om even aan je te ruiken.” Je kunt daarom het beste letten op de staart. “Een omhooggestoken staart is het voornaamste teken dat een kat je aardig vindt.”

Naast het geven van kopjes interpreteren mensen het spingeluid van een kat vaak als teken van vriendelijkheid, maar ook dat kan meerdere betekenissen hebben. “De exacte reden waarom katten spinnen is niet duidelijk. Zowel in positieve als in negatieve situaties kan een kat spinnen. Een moederkat die net is bevallen of een kat bij de dierenarts spint bijvoorbeeld ook. Een kat spint soms ook als hij pijn heeft. Spinnen is daarom mogelijk een uitnodiging om verzorgd te worden”, vult de deskundige aan.

Gedragsverandering

Wees daarom niet meteen beledigd als een kat afstandelijk is, dit kan dus ook te maken hebben met andere factoren als pijn of stress. “Katten die gestrest zijn, zijn meestal erg op hun hoede, schrikken snel en zijn alert. Veranderingen in hun omgeving kunnen katten stress bezorgen, bijvoorbeeld de komst van een tweede kat of een verhuizing. Katten zijn niet zo sociaal en zien een tweede kat vaak als concurrentie of bedreiging. Ze kunnen dan ook gaan blazen naar de eigenaar. Dat is dus niet persoonlijk, maar omdat ze stress ervaren.”

Ook kunnen gedragsveranderingen wijzen op fysiek ongemak. “Denk niet meteen dat je kat chagrijnig is als hij plotseling onaardig doet, het kan wijzen op ziektes of pijn. Eigenlijk moet je in dat geval direct naar de dierenarts om fysieke klachten uit te laten sluiten”, waarschuwt Sweere.

Band opbouwen

Is jouw kat nou wel kerngezond, maar gewoon niet zo gezellig? Geen zorgen, Sweere legt uit dat er trucjes zijn om een betere band met je kat op te bouwen. “De beste band creëer je door de kat zelf het initiatief te laten nemen. Dat is heel moeilijk voor echte kattenliefhebbers, want die willen natuurlijk het liefst de hele dag knuffelen, maar hoe meer je de kat op eigen initiatief laat komen, hoe groter de kans dat je een band opbouwt.”

Wat natuurlijk ook helpt is het aanbieden van leuke dingen. “Speel met je kat, bied aan hem te borstelen of kijk of hij wandelen in de tuin gezellig vindt. Bied het aan en dwing niets af.” De kat blijft dus nog altijd de baas.

In een leuk interview naar aanleiding van de bioscoopfilm Dikkie Dik ging het ook over mijn werk als kattengedragstherapeut en mijn Cat & Breakfast. De foto die bij het artikel gebruikt is, had ik eerder al laten maken door Ineke Kamps. Ineke maakt geweldige foto’s en tekeningen van katten.

Hoe benader je een kat? Met deze vraag werd ik benaderd door de huisdieren oppasservice Pawshake. Hieronder kun je het interview lezen (gepubliceerd 20/3-2023).

Katten lijken soms helemaal hun eigen gang te gaan. Toch wil een kat jou van alles vertellen met zijn lichaamstaal. Als kattenoppas kom je regelmatig in contact met ‘nieuwe’ katten. Hoe win je hun vertrouwen? Kattengedragstherapeut Yvon Sweere deelt de belangrijkste do’s en don’ts én de grootste misverstanden over de omgang met katten.

Hoe benader je een vreemde kat?

Hoe herken je stress bij katten? Wat heeft hij nodig? Hoe komt het dat een kat bang is? Het zijn belangrijke vragen in het werk van Yvon Sweere: “Veel problemen komen voort uit onbegrip over wat de kat voor dier is en wat hij nodig heeft. Zijn signalen worden vaak verkeerd geïnterpreteerd, waardoor de kat niet krijgt wat hij nodig heeft.” In haar praktijk helpt Yvon kattenbaasjes bij het ‘behandelen’ van het probleemgedrag van hun kat. Ze deelt haar belangrijkste tips over kattengedrag en kattencommunicatie met de baasjes en oppassers van Pawshake.

Wat zie jij vaak misgaan bij het kennismaken met een kat?

“Als dierenvriend of kattenoppas wil je misschien laten zien dat je gek bent op katten, en wil je gelijk toenadering zoeken met de kat, snel de kat aaien of knuffelen. Een afwachtende houding lijkt dan misschien onverschillig, maar dat is juist precies goed. Verder zie ik dat ‘kopjes geven’ vaak wordt opgevat als een vriendelijk gebaar. Maar het kan ook gewoon markeergedrag zijn. De staart recht omhoog houden is het meest betrouwbare signaal dat de kat vriendelijk en geïnteresseerd is.”

Hoe moet je een vreemde kat dan wel benaderen?

“Het belangrijkste is dat je de kat zelf het initiatief laat nemen. Blijf rustig staan, zak door je knieën, noem z’n naam. Je kunt eventueel aan het baasje uitleggen wat je doet: ‘ik laat de kat het tempo bepalen. Mag ik ‘m een snoepje geven?’ 

Steek voorzichtig je hand uit. Heeft de kat z’n staart in de lucht gestoken? Dat betekent ‘ik wil wel interactie!’. Dan kun je de kat een kriebeltje op z’n kop geven, of aan z’n kinnetje. Liever niet over z’n hele lijf. Ruikt een kat aan je hand met z’n staart omlaag, dan komt ‘ie alleen even kijken en heeft hij verder geen behoefte aan contact. Laat hem dan ook weer gaan.”

Wat nu als een kat is weggevlucht in een kast of onder het bed?

“Als baasje wil je misschien graag dat de kattenoppas de kat even ontmoet. Maar bange katten die zich hebben verstopt laten zich moeilijk lokken. Je kunt eventueel een spoortje maken met wat lekkers, maar trek de kat in geen geval onder het bed vandaan. Komt de kat uit zichzelf na een kwartiertje toch nieuwsgierig kijken? Oké, dan kun je proberen contact te maken. Anders zou ik de kat met rust laten, die heeft meer tijd nodig.”

Wat zijn signalen dat de kat geen interesse heeft?

“Het eerste dat een kat doet is een terugtrekkende beweging maken. De kop trekt zich weg van de hand, hij draait zich weg. Maar ook gapen, tongelen en zwiepen zijn signalen dat de kat het niet prettig vindt. Het zijn allemaal waarschuwingssignalen die zeggen: laat me met rust. Forceer dan in geen geval het contact. Als je een kat dwingt tot iets wat hij niet wil, vergroot je de kans dat de kat gaat uithalen. Uit een reflex zal je je hand terugtrekken en daarmee draag je onbedoeld bij aan een ongewenste leerervaring. Want dan denkt de kat ‘aha, dát moet ik doen om het aaien te stoppen’ en leert hij dat agressief gedrag loont.”

Wat kun je als oppas (of baasje) het beste doen met een kat?

“We denken vaak dat een kat geaaid en geknuffeld wil worden. Maar veel katten willen liever spelen! Ik neem vaak een hengel mee naar een consult, dat kun je als kattenoppas ook doen. Veel hengels hebben een ‘prooi’ die je kunt verwisselen, iets met veren of meer iets slang-achtigs bijvoorbeeld. Dan kun je kijken waar de kat het beste op reageert.”

Maar veel katten wíllen toch helemaal niet spelen?

Vaak denken kattenbaasjes dat inderdaad. Maar meestal komt dat omdat er op de verkeerde manier wordt gespeeld, dan lijkt het alsof de kat niet wil of lui is. Maar spelen betekent interactie: je moet hengelen en bewegen, méédoen! Beweeg de prooi ook als een echte prooi, dus van de kat af bewegen en verstoppen. Dan zie je meteen een enorme reactie bij de kat ontstaan. Ook als de kat stil zit en de prooi geconcentreerd volgt, is dat eigenlijk al spelen. Zijn jachtinstinct maakt namelijk dat hij onopvallend zijn kans afwacht. 

Geef dus niet te snel op en verwacht niet dat de kat direct allerlei capriolen uithaalt. Neem de tijd voor het spelen. Neem ook snoepjes mee naar je oppasadres en een goeie hengel met een prooi-achtig speeltje. Dan kun je ook na de oppasperiode aan het baasje aangeven: ‘kijk, dit vindt ‘ie leuk om te doen!’ Veel baasjes zullen verrast zijn. 

Heb je verder nog tips voor kattenbaasjes en oppassers?

“Iedere kat heeft andere behoeften: de ene wil graag spelen, de ander wil geborsteld worden en de ander geaaid. Bekijk steeds de individuele behoeften en signalen van de kat. Als je de kat leert lezen en begrijpen, dan wordt de omgang met het dier ook fijner en dan krijg je een betere relatie met de kat.”

In november 2019 ben ik geïnterviewd door de Metro over de discussie ‘katten binnen of buiten’.

Volgens Yvon Sweere, gedragstherapeut voor katten, hoort het inderdaad bij het aangeboren instinct van katten om te jagen. „Dat kun je niet afleren en het staat los van hongergevoelens. We geven onze kat tenslotte te eten en desondanks neemt de behoefte om te jagen niet af.”

Het binnenhouden van katten al veel langer een discussie, zegt Sweere. „Op Fora en Facebook-pagina’s lopen de gemoederen vaak hoog op. Het roept emoties op bij zowel kattenliefhebbers als vogelliefhebbers.”

Een manier, bedacht om vogels te waarschuwen voor een jagende kat, is het belletje om de nek. Alleen zou dat volgens de gedragstherapeut niet werken. „Katten leren dan juist beter jagen.” Wat wel zou kunnen helpen is het zogenoemde Birdbesafe-concept. „Een kraag met felle kleuren door vogels snel op te merken, zodat ze er snel vandoor kunnen bij naderend kattengevaar.”

Een kat niet naar buiten laten gaan, druist volgens Sweere in tegen het natuurlijke gedragspatroon van een kat. „Een kat die vrij naar buiten mag, gaat jagen, verkennen en klimmen.” Je kat binnenhouden is een optie, maar dan moet het huis daar wel op aangepast worden, zegt Sweere. „Zorg voor een spel waarbij je kat kan jagen, voor een klimboom en andere bezigheden.”

Tot slot geeft Sweere aan dat het fokken van bepaalde katten een eventuele oplossing zou kunnen zijn. „Nu fokken we vooral vanwege uiterlijke kenmerken, maar stel dat we dit zouden doen om ervoor te zorgen dat het jaaginstinct afneemt? Wie weet zijn we dan in de toekomst wel van dit probleem af.”

Waarom miauwt een kat? Met deze vraag werd ik benaderd door het kinderprogramma Klokhuis. De opnames vonden plaats in het Kattencafé Kopjes in Amsterdam. In de uitzending ga ik in op de vraag waarom katten miauwen, waarom de ene kat meer miauwt dan de andere en geef ik tips om overmatig miauwen tegen te gaan. De uitzending is hier terug te kijken.

In augustus 2017 werd ik door RTL-nieuws geïnterviewd over het vak kattengedragstherapie:

Kattengedragstherapeut Yvon Sweere merkt dat katteneigenaren vaak hulp bij haar zoeken omdat hun kat in huis plast of poept, of agressief is. “Vaak is er voor onzindelijkheid een medische oorzaak, maar als de dierenarts geen oplossing heeft, dan kan ik die vaak in het huis vinden. De kattenbak is dan bijvoorbeeld te klein, of de kattenbakvulling is niet geschikt. Soms moet de bak gedeeld worden met andere katten, en dat kan ook voor problemen zorgen.

“Als ik baasjes probeer te helpen, zie ik vaak dat ze menselijke verklaringen voor het kattengedrag zoeken. Bij een kat die op bed poept, zegt het baasje bijvoorbeeld: dat komt omdat hij jaloers is en aandacht wil. Maar een kat gaat echt niet op bed poepen om jou dwars te zitten, hij doet dat omdat het voor hem een fijnere, schonere plek is om te poepen dan zijn eigen kattenbak.”

Angst

“Toch is het grootste probleem onder katten waarschijnlijk angst, zegt Sweere. “Mensen bellen mij daar niet zo snel voor op omdat ze er zelf geen last van hebben dat hun kat bang is. Toch zijn veel katten bang voor allerlei dingen, van stofzuigers tot andere katten. Als een kat bang is, zie je dat duidelijk aan zijn lichaamstaal: zijn pupillen zijn groot, zijn oren liggen plat en hij neemt een lage houding aan.

Veel katteneigenaren herkennen dat niet, omdat ze maar weinig van de lichaamstaal van dieren weten. Ik denk dat er veel dierenleed voorkomen zou kunnen worden als we op school les zouden geven over de lichaamstaal. Ook bijtincidenten bij honden kunnen dan voorkomen worden.”

In februari 2017 werd ik door Vrouw van De Telegraaf gevraagd een week lang te vloggen over kattengedragstherapie en mijn werk als kattengedragstherapeut. In de vlogs behandelde ik iedere dag een ander onderwerp en gaf ik tips.

Een kat loopt vaak terug na verhuizing, zeker als hij verhuist binnen een niet al te grote afstand. Elle interviewde mij hierover: ‘In tegenstelling tot een hond (groepsdier) is een kat territoriaal en dus meer gefocust op omgeving dan op gezelschap (jij). Als katten verhuizen binnen een niet al te grote afstand kan het zijn dat hun nieuwe omgeving overlap heeft met het leefgebied dat ze al eens hebben geëxploreerd (lees: waar ze op prooien jaagden of krolse katten veroverden). En dan zal hij dus ook weer teruglopen naar zijn vertrouwde territorium.’

Hoe groot is die straal? ‘Die kan behoorlijk zijn. Voor de BBC-documentaire The Secret Life of the Cat werden katten in een Brits dorp voorzien van een GPS-tracker en een cat cam. De baasjes stonden versteld van de afstanden die hun huisdieren bleken af te leggen.’

Wat kun je doen? ‘Informeer je buren. Als een kat een beloning vindt op zijn voormalige adres in de vorm van oude buren (of nieuwe bewoners) die het beestje eten geven of binnen laten, zal-ie blijven teruglopen. Maar zorg vooral dat je kat zo snel mogelijk gewend raakt aan zijn nieuwe huis. Breng hem al een dag vóór de grote verhuizing over – herrie en verhuizers kunnen stressvol voor ‘m zijn. Richt op de verhuisdag één ruimte in met vertrouwde spullen, kleedjes waar zijn geur in zit, voer, water en veilige schuilplekken om te verstoppen. Hou de deur dicht en plak er een sticker op zodat verhuizers er niet binnenkomen.’

Wanneer laat je ‘m naar buiten? ‘Er wordt vaak gezegd na zes weken, maar het belangrijkste is dat de kat op zijn gemak is in zijn nieuwe omgeving. Loopt-ie binnen niet meer behoedzaam rond? Is hij niet meer schrikkerig? Is hij vertrouwd met geluiden van buiten via open ramen? Zet dan eens de achterdeur open. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan een afgeschermde tuin. De kans is zo kleiner dat-ie wegloopt en je beschermt je kat ook voor ander gevaar, zoals opgesloten raken in vreemde schuurtjes. Zorg dan wel dat je tuin voldoet aan de behoeften die katten hebben; bomen om in te klimmen, struiken om in te liggen, planten die insecten aantrekken…’

Wat moet je vooral níet doen? ‘Geloven in belachelijke mythes als je kat in een zak rondslingeren zodat hij zijn oriëntatie kwijtraakt.’

Een kitten kopen, hoe doe je dat? In mei 2016 werd ik over dit onderwerp geïnterviewd door NRC Next. Hieronder vind je een stukje uit het interview, het volledige artikel lees je hier.

Bij voorkeur ligt het nestje in de woonkamer, niet in een schuur, bijkeuken of kattenkamer. In de huiskamer leren kittens de geluiden van het huishouden kennen. Televisie, bezoek, de stofzuiger, kinderen, het geluid van iets dat op de grond valt. Sweere: „Dat worden sociale en vriendelijke katten.”

Een kitten moet vrolijk en onbevangen op je afkomen. Kijk of zijn oogjes schoon zijn, of hij levendig is. Nog een tip van kattengedragstherapeut Yvon Sweere: test zijn schrikreactie. Een kitten mag schrikken als je bijvoorbeeld je sleutelbos laat vallen, maar moet niet bang blijven. „Als hij gewend is aan onverwachte geluiden is hij waarschijnlijk goed gesocialiseerd.”

Een nestje katten is niet iets voor erbij, zegt Sweere. „Een serieuze fokker neemt vrij van zijn werk”, zegt ze, „om de kittens socialiseren.” Doet ze af en toe in een reismandje om te oefenen, laat een hond langskomen, zodat de katten ook daaraan kunnen wennen.”

In een kattenspecial van Volkskrant Magazine vertel ik over mijn werk als kattengedragstherapeut.

Ik ben geïnterviewd door de leukste tv-gids van Nederland: de VPRO-gids! Dit naar aanleiding van de uitzending van de driedelige serie over katten die vorig jaar op de BBC verscheen. Een aanrader voor iedereen die zijn kat beter wil begrijpen: zaterdag 13, 20 en 27 juni 2015 om 19.00 uur op NPO1.