Pas op met label stress

Er zijn nogal wat misverstanden als het gaat om stress bij katten. Dat komt in veel gevallen door een verkeerd begrip van stress, maar er is ook onwetendheid over hoe je stress herkent. Dat betekent dat een kat die stress ervaart soms niet de juiste hulp krijgt. Maar ook dat een kat het label ‘gestrest’ kan krijgen terwijl hij geen stress heeft maar ziek is.

Vooral bij katten die zichzelf overmatig wassen of die onzindelijk zijn, wordt snel aangenomen dat stress de oorzaak is. Met als gevolg dat er geen of onvoldoende medisch onderzoek wordt gedaan. Bij onzindelijkheid kunnen bijvoorbeeld urinewegproblemen een rol spelen, maar wordt niet altijd de urine van de kat onderzocht of aanvullend onderzoek zoals een echo gedaan. Van kaal likken is bekend dat het in bijna 80 procent van de gevallen een fysieke oorzaak zoals jeuk, allergie of pijn heeft. Maar net als bij onzindelijkheid krijgt ook hier de kat vaak het label ‘stress’ en blijft behandeling uit.

Je kunt pas concluderen dat stress de boosdoener is nadat alle mogelijke fysieke oorzaken zijn uitgesloten en je ook daadwerkelijk in het gedrag van de kat ziet dat hij stress ervaart. Veel van de zogenaamde stresskatten die ik tijdens een huisbezoek zie, vertonen geen enkel teken van stress.

pas op met label stress

Stress kun je herleiden uit een complex van geobserveerde gedragingen en vergt een geoefend oog en kennis van lichaamstaal en gedrag van de kat. Essentieel is dat het gedrag van de kat wordt geobserveerd in zijn eigen vertrouwde omgeving. Bijna alle katten ervaren namelijk stress wanneer zij zich in een vreemde omgeving bevinden. Bij acute stress kunnen er fysiologische reacties zichtbaar zijn, zoals bijvoorbeeld een snelle ademhaling, gespannen spieren en verwijde pupillen. Ook kunnen er gedragsmatige reacties optreden die conflictgedragingen of stresssignalen worden genoemd. Dit zijn bijvoorbeeld het aflikken van neus en bekje, plotseling krabben of likken van het lichaam, uitschudden, gapen en het heffen van een voorpootje.

Langdurige activering van het stresssysteem, ofwel chronische stress, kan resulteren in vermindering van de eetlust, diarree of overgeven. Maar het kan ook leiden tot passiviteit en minder variatie in gedrag. Gestreste katten exploreren en spelen vaak minder, en kunnen hun belangstelling voor interactie verliezen. Continu stilzitten, naar elkaar kijken en langzaam bewegen in elkaars bijzijn, kunnen bij katten die in een groep leven ook indicatoren zijn van chronische stress. Opvallend is ook de neiging zich te verstoppen. Daarnaast is er vaak sprake van een verhoogde alertheid; gestreste katten zijn behoedzaam, waakzaam en schrikken snel. Vaak is er bij deze katten geen sprake van echte slaap maar van geveinsde slaap. Omdat ook de alertheid toeneemt kan zelfs een lichte aanraking al als bedreigend worden ervaren en resulteren in een agressieve reactie gericht naar de eigenaar of een andere kat.

Heb je een kat die bovenstaande gedragingen laat zien, dan is de kans groot dat hij stress ervaart en in dat geval is het belangrijk dat de bron van stress wordt weggenomen. Bedenk hierbij dat fysiek ongemak ook tot stress kan leiden, dus laat altijd eerst een medische oorzaak uitsluiten. Heb je een kat die zichzelf kaal likt of onzindelijk is, ga er dan niet meteen van uit dat het stress is, maar laat ook hier de dierenarts een fysieke oorzaak uitsluiten. Als de dierenarts vermoedt dat stress een oorzaak is, schakel dan een ervaren kattengedragstherapeut in. Die kan het gedrag van de kat in de eigen leefomgeving bekijken, en achterhalen of er sprake is van acute of chronische stress en wat mogelijke stressbronnen zijn.

Deze column verscheen eerder op Animals Today.

Loading

Een kat iets afleren

Een kat iets afleren, zoals bijvoorbeeld op de tafel springen of aan de deur krabben? Een eitje! Als je maar eerst bedenkt waarom je kat het gedrag vertoont. Katten hebben een reden voor hun gedrag en als je die weet te achterhalen, gaat het afleren van ongewenst gedrag een stuk makkelijker. Je kunt ze dan namelijk eerst een alternatief bieden waardoor de motivatie om het gedrag te vertonen een stuk lager wordt.

een kat iets aflerenStel jouw kat springt voortdurend op het aanrecht. Kruip eens in de huid van je kat en vraag je af waarom hij dat doet? Heeft hij honger en valt er regelmatig iets van het aanrecht te snaaien? Laat dan nooit iets eetbaars liggen en zorg dat je kat geen hongergevoelens heeft. Dit kun je doen door hem verspreid over de dag en avond kleine beetjes eten te geven. Misschien is de druppende kraan een reden voor je kat om op het aanrecht te springen omdat hij van stromend water houdt? Bied hem in dat geval een waterfonteintje aan op de grond. Een andere  reden om op het aanrecht te springen kan zijn dat je kat daar uitzicht heeft op de voortuin. Een hoge paal in de buurt van dat raam kan dan een goed alternatief zijn.

Het aanbieden van een alternatief kan in veel gevallen voldoende zijn om het ongewenste gedrag te stoppen. Maar soms moet je ook een tweede stap nemen en dat is het ongewenste gedrag onmogelijk of onaantrekkelijk maken. In dit voorbeeld zou je dat kunnen doen door het aanrecht tijdelijk te blokkeren of te zorgen dat het aanrecht ‘plakt’. Dit kun je doen door het aanrecht te bedekken met een stuk karton en dat te beplakken met dubbelzijdig tape. De plakkerige ervaring zorgt er voor dat de kat het niet snel nog eens zal proberen en waarom zou hij? Hij heeft tenslotte ook een alternatief!

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading

Katten die bevriend zijn niet uit elkaar halen

Bij (her)plaatsing van katten wordt er in asielen of bij organisaties zoals Verhuisdieren steeds beter gekeken of er een goede match is met het potentiële kattenbaasje. Hierdoor worden verkeerde verwachtingen gemanaged en wordt het terugbrengen van de kat voorkomen. Een goede zaak, maar wat misschien weleens over het hoofd wordt gezien is dat er bij (her)plaatsing ook vriendschappen tussen katten verbroken kunnen worden.

katten die bevriend zijnKatten kunnen bevriend zijn met een soortgenootje. Voor een dier met solitaire voorouders best bijzonder, maar dus ook iets om rekening mee te houden als je katten (her)plaatst. Een kat wi graag bij zijn vriend(en) blijven. Maar hoe herken je vriendschap in de kattenwereld? Je kunt zeggen dat een kat die frequent sociaal gedrag vertoont naar een andere kat bevriend is met de ander. Dus als katten in rust tegen elkaar aan liggen en elkaar wassen zijn het vriendjes.

Dit gegeven is ook voor mensen die een kat willen afstaan, iets om mee te nemen in hun beslissing. Als de betreffende kat namelijk bevriend is met een andere kat, kunnen beide katten beter samen herplaatst worden. Een herplaatsing is al stressvol en als een kat daarbij ook zijn maatje verliest, is dat wel erg sneu. Ben je zelf op zoek naar een kat? Vraag dan of de kat bevriend is met een andere kat en neem de kat alleen als je ook ruimte hebt voor zijn vriend(in).

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading

Waarom miauwt een kat?

waarom miauwt een katWaarom miauwt een kat? Met deze vraag werd ik benaderd door het kinderprogramma Klokhuis. De opnames vonden plaats in het Kattencafé Kopjes in Amsterdam. In de uitzending ga ik in op de vraag waarom katten miauwen, waarom de ene kat meer miauwt dan de andere en geef ik tips om overmatig miauwen tegen te gaan. De uitzending is hier terug te kijken.

 

Loading

Vuurwerkangst bij katten

De tijd gaat snel en voor we het weten staan we weer met champagne en oliebol buiten, terwijl onze katten binnen gestrest onder het bed liggen. Dat verpest toch een beetje de feestpret en daarom is het niet alleen fijn voor je kat, maar ook voor jezelf als de kat voorbereid is op de vuurwerkperiode.

Als je hiermee aan de slag wilt, is het belangrijk om nu te beginnen en niet te wachten totdat je buiten al af en toe een harde knal hoort. Dan ben je eigenlijk al te laat want dan heeft jouw kat meteen weer een vervelende ervaring met vuurwerk. Je wilt hem eigenlijk leren dat vuurwerk niet zo eng is en dat kun je doen met behulp van vuurwerkgeluiden op een cd of via internet.

Vuurwerktraining voor de kat

Begin met het heel zachtjes afspelen van de geluiden, het geluid mag geen angst opwekken bij je kat. De kat mag dus geen grote pupillen of platte oren hebben, of zich laag over de grond bewegen. Geef de kat tijdens het afspelen van de geluiden iets heel lekkers of speel een spelletje met hem.

vuurwerkangst bij katten

Als dit goed gaat, je kat is niet bang, hij eet of speelt door dan kun je de volgende dag het volume ietsje harder zetten. Als dit ook goed gaat, de kat vertoont geen angst en eet of speelt ook nu weer gewoon door, dan kan je volgende dag het volume opnieuw iets harder zetten. Dit herhaal je dagelijks totdat het geluid zo hard staat dat het vergelijkbaar is met wat je tijdens oud & nieuw hoort.

Hoe lang een dergelijke vuurwerktraining duurt is niet te zeggen, de kat bepaalt het tempo. Stopt je kat met eten of spelen dan staat het volume te hard en zul je een stapje terug moeten doen. Ook daarom is het verstandig om ruim op tijd met de training te beginnen. Je hebt dan ruim de tijd om je kat vuurwerkbestendig te maken.

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading

Binnenkatten

Binnenkatten bestaan eigenlijk niet. Een binnenkat is namelijk geen apart ras dat zich na zorgvuldige fokselectie heeft aangepast aan een leven binnenshuis. Binnenkatten zijn katten die binnen worden gehouden en niet naar buiten kunnen of mogen. En dat dient helaas niet altijd het welzijn van de kat en kan ook tot gedragsproblemen leiden.

binnenkattenBinnen heeft een kat in veel gevallen onvoldoende mogelijkheden voor het uitoefenen van zijn natuurlijke gedrag zoals jagen en exploreren. Het natuurlijke leefgebied van een kat kan variëren, maar is vaak vele malen groter dan een gemiddelde woning. Daarnaast is een binnenomgeving altijd hetzelfde terwijl een kat buiten voortdurend blootgesteld wordt aan allerlei uitdagingen. Verveling ligt dus snel op de loer met als gevolg frustratie, sloopgedrag, agressie en overmatig miauwen.

Bij katten die met meerdere katten binnen leven, kan zich nog een ander probleem voordoen en dat is dat ze elkaar onvoldoende uit de weg kunnen gaan. Katten die niet bevriend zijn en elkaar niet opzoeken voor vriendschappelijke interacties, willen graag afstand houden van elkaar. Dat is in een binnenomgeving maar beperkt mogelijk waardoor er vaak stress ontstaat. Een kat beweegt dan niet meer vrijuit en is altijd op zijn hoede.

Natuurlijk zijn er individuele verschillen en past de ene kat zich beter aan een binnenomgeving aan dan een ander. Ook is er uiteraard een verschil tussen een flat en een huis met drie verdiepingen. Een jonge actieve kat, en zeker een jonge kater, op een appartement of flat is echter bijna altijd een slechte combinatie. Als mensen dat toch graag willen dan zou ik ze in ieder geval twee kittens tegelijk adviseren.

binnenkattenKatten binnenhouden betekent ook concessies doen. Het is namelijk niet reëel om een kat op een appartement van alles te verbieden, zoals in de slaapkamers komen of op tafels springen. Ook kost het de eigenaar tijd om de benodigde jachtpartijen te faciliteren met speelhengels. Daarnaast wordt de inrichting vaak een stuk minder smaakvol met de noodzakelijke klimbomen en krabpalen. Een kat kun je nu eenmaal niet aanpassen aan de omgeving, maar de omgeving wel aan een kat.

Wat betreft meerdere katten in een flat of appartement moet er misschien een stelregel komen; niet meer katten dan beschikbare kamers. Katten kunnen elkaar dan uit de weg gaan en hoeven zich niet altijd in elkaars blikveld te bevinden. Het is dan ook belangrijk om in iedere kamer resources aan te bieden, zoals voer, water, slaapplek en kattenbak. Een kat kan dan zelf kiezen waar hij is en wordt niet ‘gedwongen’ de ander te ontmoeten.

Deze column gaat over het welzijn van binnenkatten en is niet per se een pleidooi voor het massaal naar buiten laten van katten. Hoewel ik er wel een voorstander van ben om katten naar buiten te laten, vind ik namelijk ook dat we katten geen onnodig gevaar moeten laten lopen en dat ze geen overlast mogen veroorzaken.

Deze column verscheen eerder op AnimalsToday.

Loading

Kat herplaatsen?

Een kat herplaatsen? Daar rust nogal een taboe op. ‘Een dier neem je voor je leven’, wordt er vaak gezegd. Sommige herplaatsingen zijn misschien inderdaad gemakzuchtig, maar herplaatsen kan ook juist in het belang van het dier zijn.

kat herplaatsenStel, mensen hebben er met de beste bedoelingen een kat bij genomen en dit blijkt helemaal verkeerd uit te pakken,ondanks een voorzichtige introductie. De kat des huizes trekt zich terug, is niet meer zijn vrolijke zelf en is duidelijk ongelukkig met de komst van de nieuwe huisgenoot. Is het dan fair ten opzichte van de kat, die nergens om gevraagd heeft, de nieuwkomer te houden?

Of wat te denken van katten die zich niet kunnen aanpassen aan een binnenomgeving? Er zijn veel katten, vooral jonge katers, die ongelukkig zijn op een flat of appartement. Ze slopen, miauwen non-stop, of slapen heel veel vanuit verveling. Als omgevingsverrijking dan onvoldoende resultaat heeft, is het juist fijn als mensen het belang van het dier voorop stellen en de kat herplaatsen naar een huis met een tuin.

Een ander voorbeeld zijn katten die gestrest raken van de buurkatten, terwijl de eigenaar niet de mogelijkheid heeft om confrontaties te voorkomen. De tuin kan bijvoorbeeld niet afgeschermd worden of ondanks de afgeschermde tuin ruikt de kat nog steeds door de schutting andere katten. Wat verdient dan de voorkeur; een bestaan vol stress of herplaatsing naar een katvrije omgeving?

Herplaatsing is uiteraard een ingrijpende gebeurtenis, maar als een kat niet om kan gaan met de situatie waarin hij moet leven, kan het de kat (en de eigenaar) wel gelukkiger maken.

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl

Loading

Een tweede kat erbij

Samen met mijn collega’s van Tinley Gedragstherapie voor Dieren schijf ik voor het maandblad Ditjes & Datjes. Dit keer gaat het over het wel of niet een tweede kat erbij nemen en geef ik 3 tips.

Veel mensen vragen zich af of hun kat een vriendje nodig heeft. Dit is niet gemakkelijk te beantwoorden omdat het per kat verschilt. De socialisatie met soortgenoten speelt hierbij een belangrijke rol. Een volwassen kat die bijvoorbeeld als kitten maar 8 weken samen is geweest met moeder en nestgenootjes en daarna jarenlang als enige kat heeft geleefd, kan angstig en agressief reageren op een soortgenoot. Zo’n kat heeft niet goed geleerd om te gaan met andere katten en kan het beste alleen blijven.

Een kitten zal in veel gevallen juist blij zijn met een soortgenootje. Die wil spelen en heeft dit spel ook nodig om zich goed te ontwikkelen. Als u aan een kitten begint, is het dus aan te raden er twee tegelijk te nemen. Kittens uit hetzelfde nest maken de meeste kans op levenslange vriendschap, maar kittens uit twee verschillende nesten is een goed alternatief. Een oudere kat en een kitten is geen goed idee. Oudere katten hebben minder behoefte om te spelen en kunnen gestrest raken van een kitten wat hen continu benadert voor spel.

Twee kittens tegelijk nemen, is zeker belangrijk als ze binnen moeten blijven. Katten die ook naar buiten mogen, kunnen jagen, klimmen en de omgeving verkennen, ze zijn dus niet snel verveeld. Ook kunnen ze buiten het gezelschap opzoeken van andere, vriendelijke katten, als ze willen. Een kat die binnen wordt gehouden, heeft vaak onvoldoende bezigheden en kan dus erg gebaat zijn bij een kameraadje.

Gesocialiseerd of niet?     

Neem er geen tweede kat bij als uw kat niet goed gesocialiseerd is met soortgenoten. Probeer te achterhalen of hij minimaal 3 maanden contact heeft gehad met zijn moeder en nestgenoten of met andere sociale katten. Als dat onbekend is, kijk dan hoe hij reageert als hij bijvoorbeeld buiten een kat ziet lopen. Is dat agressief, dan is er een kans dat hij niet goed gesocialiseerd is met katten (of een sterke territoriumdrift heeft) en niet zit te wachten op een soortgenoot.

Voorzichtig introduceren

Introduceer een nieuwe kat altijd voorzichtig. Richt een aparte kamer in met een kattenbak, water, voer en een aantal verstopplekken en laat de nieuwkomer eerst wennen aan de nieuwe omgeving. Pas op het moment dat de nieuwe kat ontspannen in zijn kamer rondloopt, kan hij geïntroduceerd worden aan de al aanwezige kat. Op www.mijnkatisagressief.nl vindt u bij de praktische tips een stappenplan dat u kunt volgen om de katten geleidelijk aan elkaar te laten wennen.

Niet laten vechten

Zijn er onderlinge problemen tussen uw kat en de nieuwkomer? Laat de katten niet vechten, maar grijp in en scheid ze van elkaar. Het kan zijn dat de introductie meer tijd kost. Twijfelt u of de katten spelen of vechten? Let dan op wat u ziet en hoort. Spelende katten houden hun nagels ingetrokken, bijten niet door en maken geen geluid, dus blazen, grommen en krijsen niet. Daarnaast wisselen spelende katten van rol en rennen ze elkaar om beurten achterna.

Loading

Verveling bij katten

Verveling bij katten komt heel veel voor, vooral bij katten die binnen worden gehouden. Maar het wordt niet altijd herkend. Als een kat de boel sloopt of voortdurend probeert te ontsnappen, dan is het vaak wel duidelijk. Maar een kat die continu miauwt of achter je aanloopt, kan ook verveeld zijn. Daarnaast is veel slapen niet normaal;  boerderijkatten slapen niet meer dan 12 uur.

Om verveling tegen te gaan, is het belangrijk dat een kat voldoende bezigheden heeft. Katten besteden van nature een groot deel van de dag aan jagen en het verkennen van nieuwe gebieden (exploreren). In een binnenomgeving kun je je kat laten jagen door met speelhengels te spelen, maar hoe voorzie je nou in de behoefte aan exploratie als je op een appartement of flat woont?

verveling bij kattenGeef je kat allereerst de mogelijkheid om dagelijks alle ruimtes in huis te verkennen. Heb je een balkon? Installeer dan een kattenluik in de balkondeur. Misschien kun je een kattentrappetje maken naar een (veilige) binnentuin? Dit kan zelfs vanaf 4 hoog, zie bijvoorbeeld mijn Pinterestpagina Kattenladders. Een andere optie is je kat ’s ochtends via het trappenhuis de binnentuin in laten en hem ’s avonds weer ophalen.

Kan dat allemaal niet, laat dan je kat dagelijks exploreren in het trappenhuis. Of leer de kat een tuigje aan en maak dagelijks een wandeling op een rustig moment. Als laatste nog een idee waarmee je ook andere mensen blij mee kan maken: Informeer bij je buren – onder het motto ‘wel de lusten, niet te lasten’ – of je kat iedere dag bij hun naar binnen mag.

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading

Hoe denken katten?

hoe denken kattenHoe denken katten? Wat gaat er om in het hoofd van de kat? Onderzoek naar cognitieve functies zoals waarnemen, leren, onthouden, beslissen, redeneren, problemen oplossen en tellen is helemaal hot, en niet alleen bij mensen. Zo zijn er wereldwijd  verschillende onderzoeksgroepen die onderzoeken hoe dieren denken en zijn er in de afgelopen 10 jaar heel veel artikelen over cognitie bij honden gepubliceerd. Onderzoek naar de denkwereld van katten is helaas zeldzamer.

Katten blijken niet heel coöperatieve onderzoekssubjecten en dat zal mede de reden zijn waarom er nog zo weinig onderzoek naar cognitie bij katten gedaan is. In de woorden van Adám Miklósi, een van werelds voornaamste onderzoekers op het gebied van hondencognitie: “We hebben één studie met katten gedaan, en dat was genoeg”. Een van de redenen hiervoor is ongetwijfeld het feit dat katten moeilijker te trainen zijn dan honden. Honden zijn van oorsprong gefokt om samen te werken met mensen en dit vergemakkelijkt de training.

Maakt dit de hond intelligenter dan katten? Je kunt onmogelijk het ene dier intelligenter noemen dan de ander. Ieder dier is namelijk op unieke wijze aangepast aan zijn omgeving en op een unieke wijze toegerust om problemen in zijn omgeving op te lossen. Zoals de Engelse kattengedragsdeskundige John Bradshaw zegt: “Ik zou een vreselijke kat zijn!” Iedere soort heeft die vaardigheden ontwikkeld die het nodig heeft om te overleven. Als een dier niet blijkt te kunnen tellen, is het dan minder intelligent dan een dier dat wel kan tellen? Misschien is tellen wel helemaal niet relevant voor die betreffende soort. Of is het juiste experiment nog niet bedacht. Een experiment moet uiteraard wel passen bij het gedrag of de zintuiglijke vermogens van de betreffende soort.

Onderzoek tot op heden laat zien dat katten kunnen leren, dat doen ze op verschillende manieren maar voornamelijk via conditionering; het leggen van associaties en verbanden. Ze snappen ook dat iets dat uit het zicht is nog steeds bestaat (objectpermanentie, een belangrijke cognitieve mijlpaal voor kinderen). Als je een object achter een obstakel laat verdwijnen gaan ze namelijk achter de hindernis zoeken. Dit vermogen en het feit dat ze kunnen leren, betekent dat katten dus ook een geheugen hebben. Ze zijn volgens de huidige inzichten echter niet in staat tot om onderscheid te maken tussen aantallen, in tegenstelling tot vissen voor wie tellen blijkbaar van groot belang is. Vissen zijn zeer sociale dieren die elkaar moeten volgen in grote scholen. Katten, aan de andere kant, stammen af van een solitair voorouder.

Als laatste een leuk feit over de ruimtelijke oriëntatie van katten. Katten vormen een mentale kaart van hun omgeving, maar dit blijkt een kaart waarop de kat zelf het middelpunt is, ze nemen zichzelf als referentie. In plaats van het in kaart brengen van herkenningspunten (de boom staat links van de schuur, de schuur staat achterin de tuin), zoals wij dat doen, maakt de kat een mentale kaart met zichzelf in het midden en al het andere ten opzichte van zijn eigen positie (links van mij, rechts van mij). Het gevoel van ruimte van een kat  wordt daarom ‘egocentrisch’ genoemd. Wil je meer lezen over cognitieonderzoek bij katten, dan vindt je hier een overzichtsartikel, inclusief referenties.

Deze column verscheen eerder op AnimalsToday.

Loading

Hoe help ik mijn angstige kat?

hoe help ik mijn angstige kat

Hoe help ik mijn angstige kat? Met deze vraag kwam Micky, redacteur van Verhuisdieren.nl bij mij terecht. Micky vertelde het volgende:

“Ik heb twee poezen, Dapper en Tipsy, ze zijn beiden vijf jaar, maar schelen zes maanden. Ze hebben dezelfde moeder. Dapper is een lieve, relaxte, sociale, vriendelijke, nieuwsgierige goedzak en Tipsy is ook heel lief, maar ook gevoelig, hypersensitief, schrikachtig en bang. Dapper mag je altijd knuffelen, maar zou nooit op je schoot komen zitten. Bij Tipsy is het precies andersom, die mag je nooit knuffelen, maar die komt ’s avonds uitgebreid op je schoot zitten.”

“Het verrassende aspect was dat Yvon niet zo zeer kwam om Tipsy te helpen/trainen, maar om mij te trainen. Ik maakte me namelijk meteen al zorgen dat Tipsy zich niet zou laten zien zodra Yvon op bezoek zou komen. Toen ik die zorgen kenbaar maakte aan Yvon, vertelde ze dat ze in principe Tipsy niet eens hoefde te zien. Ze kwam voor een trainingsprogramma voor mij!”

Nieuwsgierig naar het trainingsprogramma? Lees hier verder.

Loading

Vloggen over kattengedragstherapie

vloggen over kattengedragstherapie

 

 

In februari 2017 werd ik door Vrouw van De Telegraaf gevraagd een week lang te vloggen over kattengedragstherapie en mijn werk als kattengedragstherapeut. De vlogs behandelen iedere dag een ander onderwerp en bevatten veel tips. Je kunt de vlogs hier bekijken.

 

Loading

Mijn kat sproeit ineens

Samen met mijn collega’s van Tinley Gedragstherapie voor Dieren schijf ik voor het maandblad Ditjes & Datjes. Dit keer gaat het over katten die ineens sproeien.

 

Als een kat ineens gaat sproeien, is dat heel vervelend, maar het is normaal kattengedrag. Katten gebruiken urine om een boodschap over te brengen, het is voor hun dus een vorm van communicatie. Door recht achteruit een beetje urine te sproeien, laat de kat een geurvlag achter met daarop vrij vertaald de boodschap: „Hier ben ik.” Katten geven hiermee dus hun aanwezigheid aan in een bepaald gebied.

 

De reden dat katten ineens gaan sproeien kan hormonaal zijn. Als ze oud genoeg zijn om zich voort te planten, kunnen ze andere katten willen informeren dat ze beschikbaar zijn voor voortplanting. Dit geldt voor zowel katers als voor poezen, die kunnen ook sproeien! Op tijd castreren (bij poezen wordt dat in de volksmond ‘steriliseren’ genoemd) kan dus helpen. Het biedt echter geen waterdichte garantie, want gecastreerde katten kunnen ook sproeien, maar de kans erop is wel veel kleiner.

 

Als gecastreerde katten gaan sproeien, is er meestal iets aan de hand in de omgeving. Katten zijn territoriale dieren en als ze geconfronteerd worden met vreemde katten in hun territorium kunnen ze zich onzeker gaan voelen. Het territorium is heel belangrijk voor katten, daarin bevindt zich hun voedsel en voelen ze zich veilig. Als er dus een vreemde buurkat in huis of tuin komt, of als er een nieuwe soortgenoot plots geïntroduceerd wordt, is dat heel bedreigend voor ze. Het is voor een kat vaak een reden om te gaan sproeien en op deze manier duidelijk te maken dat het zijn territorium is.

 

mijn kat sproeit ineensTip 1 Blaasontsteking of –gruis

Begint u kat ineens te sproeien, dan moet hij worden gecastreerd of gesteriliseerd. Is dat al gebeurd en sproeit hij toch? Laat dan de dierenarts de urine van de kat onderzoeken. Medische oorzaken zoals een blaasontsteking of blaasgruis kunnen (mede) een rol spelen bij het sproeien.

 

Tip 2 Huis en tuin katvrij

Voorkom dat er vreemde buurkatten in uw huis komen door een kattenluik met chiplezer te installeren. Een dergelijk luikje kunt u zo instellen dat het deurtje alleen opengaat voor  uw kat. Houd ook uw tuin katvrij. Katten zijn gewoontedieren en hebben vaak vaste routes. Als u bekijkt welke routes vreemde katten nemen om in uw tuin te komen, kan het voldoende zijn om deze routes te blokkeren. Soms is het echter nodig om de hele tuin af te schermen.

 

Tip 3 Territorium stappenplan

Zet een nieuwe kat nooit zomaar in het territorium van uw oude kat. Op www.mijnkatisagressief.nl vindt u bij de praktische tips een stappenplan dat u kunt volgen om de katten geleidelijk aan elkaar te laten wennen. Zorg in multi-kat-huishoudens ook voor meerdere water- en voerbakjes, slaapplekken en kattenbakken. Dit vermindert de gevoelens van competitie en zorgt ervoor dat de katten elkaar altijd kunnen vermijden als ze willen.

Loading

Hoe denkt een kat?

Hoe denkt een kat? Wat weten we over de zogenaamde cognitieve vermogens van katten? Cognitie is Latijn voor kennen of weten. Het verwijst naar de processen die betrokken zijn bij het verwerven en verwerken van informatie. Cognitieve functies zijn bijvoorbeeld waarnemen, leren, onthouden, beslissen, redeneren, problemen oplossen en tellen. Hersen- en cognitieonderzoek is helemaal hot, en niet alleen bij mensen. Zo zijn er wereldwijd  verschillende onderzoeksgroepen die onderzoeken hoe honden denken en zijn er in de afgelopen 10 jaar heel veel artikelen over cognitie bij honden gepubliceerd. Onderzoek naar de denkwereld van katten is zeldzamer. Dit artikel geeft een overzicht van wat er tot op heden bekend is over de cognitieve vermogens van katten.

hoe denkt een kat 

Leren

Leren doen katten op verschillende manieren maar voornamelijk via conditionering; het leggen van associaties en verbanden. Een kat die met een dichte deur geconfronteerd wordt, kan met zijn poot aan de deur gaan krabben. Als de deur dan opengaat, zal hij een verband leggen tussen zijn gedrag en het resultaat daarvan. Katten leren ook associaties te leggen tussen twee prikkels; zo leren ze dat het openen van de koelkast de komst van voedsel betekent, dat als de deurbel gaat er visite binnenkomt en dat de reismand meestal een bezoek aan de dierenarts voorspelt.

 

Via conditionering kunnen we katten ook trainen, maar niet alles is aan te leren. Vroege experimenten uit de psychologie laten zien dat katten zich gemakkelijk leren te bevrijden uit puzzelboxen door in een bepaalde volgorde aan koordjes te trekken of op hefboompjes te drukken, maar ze ontdekten niet dat ze uit de box konden komen als de onderzoeker het deurtje opendeed wanneer ze zich krabde of waste. Het associëren van een verzorgingshandeling met een extern praktisch gevolg is blijkbaar onnatuurlijk voor katten.

 

Ander onderzoek laat zien dat bepaalde associaties ook niet te herconditioneren zijn. Voor katten is dat bijvoorbeeld de associatie tussen hoge geluiden en prooidieren. In het betreffende onderzoek waarin zowel ratten als katten getest werden, verscheen er voedsel aan het ene eind van een gang op het moment dat er aan de andere kant van de gang een hoog geluid klonk. De dieren moesten snel van de luidspreker naar de voedselautomaat rennen, anders verdween het voedsel. Ratten leerden dat snel en feilloos. Katten renden bijna allemaal op het geluid af in plaats van naar het eten. Zelfs als ze het na lang oefenen door hadden, keken ze toch nog even waar het geluid vandaan kwam voordat ze naar het voedsel liepen. Voor katten zijn hoge geluiden blijkbaar te belangrijk om te negeren omdat het kan betekenen dat er voedsel te vinden is.

 

Objectpermanentie

Kinderen maken verschillende fases door in het begrijpen van de wereld. Objectpermanentie, het cognitieve vermogen om te snappen dat iets dat uit het zicht is nog steeds bestaat, wordt beschouwd als een belangrijke mijlpaal voor kinderen. Een methode om objectpermanentie te testen is de ‘zichtbare verplaatsingtest’ waarbij men een aantrekkelijk object achter een obstakel laat verdwijnen. Onderzoek bij katten toont aan dat ze begrijpen dat het object nog bestaat aangezien ze achter de hindernis gaan zoeken.

 

Een andere test om objectpermanentie mee aan te tonen is de ‘onzichtbare verplaatsingtest’. In deze test wordt het aantrekkelijke object in een doos gedaan en achter een obstakel zoals een scherm geplaatst. Daar wordt het object vervolgens uit de doos verwijderd en verborgen achter het scherm. Tenslotte wordt de lege doos getoond. Om te slagen moet een kat kunnen bedenken dat als het object niet meer in de houder zit, het verwijderd moet zijn achter de hindernis en dat daar dus gezocht moet worden. De meeste onderzoeken laten zien dat katten op deze test niet slagen, tenzij er een alternatieve onderzoeksmethode gehanteerd wordt.

 

Lees hier het volledige artikel dat verscheen op 1 februari 2017 in DIER•EN•ARTS. Een column over dit onderwerp kun je hier lezen.

 

Loading

Mijn kat houdt me wakker

kat houdt me wakkerHeb je ook een kat die je wakker houdt? Die ’s nachts over je heen loopt, je voeten aanvalt, je wakker miauwt of aan de slaapkamerdeur krabt? Er wordt vaak gedacht dat een kat eenzelfde slaappatroon heeft als mensen. Maar katten slapen niet zoals mensen één keer per dag een aaneengesloten periode. Katten zijn gedurende 24 uur meerdere keren afwisselend wakker en in slaap. Een deel van de nacht zijn ze dus actief en op zoek naar eten, bezigheden of aandacht.

Wil je een goede nachtrust? Zorg dan in ieder geval dat je kat ook s’ nachts te eten heeft zodat hij geen honger heeft. Dit kan door het voer onbeperkt aan te bieden. Dit past ook beter bij het natuurlijke eetpatroon van katten, namelijk meerdere kleine beetjes per dag eten. Is er sprake van overgewicht of kan je kat geen maat houden met eten? Bied dan het voer aan in een voermachine met 4 of 5 compartimenten die je gelijkmatig verspreid over 24 uur kan laten open gaan.

Zorg dat je kat ook meer te doen heeft. Scherm je tuin of balkon bijvoorbeeld af en installeer een kattenluik. Speel overdag regelmatig met speelhengels zodat je kat kan jagen en bied vlak voor het slapen gaan nog een speelsessie aan. Zorg voor klimmogelijkheden en voor uitzichtposten bij ramen. Geef je kat ook iedere avond voor dat je naar bed gaat iets anders om te verkennen; een kartonnen doos, een groot stuk inpakpapier of een kussentje gevuld met kattenkruid of valeriaan.

Reageer daarnaast nooit meer op het ongewenste gedrag. Ga niet je bed uit, geef de kat geen aandacht en roep ook niet ‘ophouden’. Dat kan, net als wegduwen of vermoeid zuchten, door de kat ook als een vorm van aandacht gezien worden. Bereid je in het begin voor op een verergering van het gedrag. Je kat zal waarschijnlijk nog harder gaan miauwen en krabben. Houd vol, uiteindelijk zal je kat leren dat zijn gedrag geen effect meer heeft. En blijf het consequent negeren, ook als het later weer de kop opsteekt. Succes en slaap lekker!

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading

Top 3 gedragsproblemen

De top 3 van gedragsproblemen die ik in 2016 behandeld heb:

  1. Agressie (voornamelijk angstagressie, spelagressie, brongerelateerde agressie,    territoriale agressie en redirectieagressie)
  2. Onzindelijkheid (81% plassen, 19% plassen & poepen)
  3. Territoriaal markeergedrag (meestal in de vorm van sproeien)

Meest voorkomende oorzaken van gedragsproblemen: verveling, stress, een beperkte socialisatie (met mensen en soortgenoten), slecht kattenbakmanagement, vreemde katten in huis of tuin.

Loading

Kat loopt terug na verhuizing

Een kat loopt vaak terug na verhuizing, zeker als hij verhuist binnen een niet al te grote afstand. Elle interviewde mij hierover: ‘In tegenstelling tot een hond (groepsdier) is een kat territoriaal en dus meer gefocust op omgeving dan op gezelschap (jij). Als katten verhuizen binnen een niet al te grote afstand kan het zijn dat hun nieuwe omgeving overlap heeft met het leefgebied dat ze al eens hebben geëxploreerd (lees: waar ze op prooien jaagden of krolse katten veroverden). En dan zal hij dus ook weer teruglopen naar zijn vertrouwde territorium.’

Hoe groot is die straal? ‘Die kan behoorlijk zijn. Voor de BBC-documentaire The Secret Life of the Cat werden katten in een Brits dorp voorzien van een GPS-tracker en een cat cam. De baasjes stonden versteld van de afstanden die hun huisdieren bleken af te leggen.’

Wat kun je doen? ‘Informeer je buren. Als een kat een beloning vindt op zijn voormalige adres in de vorm van oude buren (of nieuwe bewoners) die het beestje eten geven of binnen laten, zal-ie blijven teruglopen. Maar zorg vooral dat je kat zo snel mogelijk gewend raakt aan zijn nieuwe huis. Breng hem al een dag vóór de grote verhuizing over – herrie en verhuizers kunnen stressvol voor ‘m zijn. Richt op de verhuisdag één ruimte in met vertrouwde spullen, kleedjes waar zijn geur in zit, voer, water en veilige schuilplekken om te verstoppen. Hou de deur dicht en plak er een sticker op zodat verhuizers er niet binnenkomen.’

Wanneer laat je ‘m naar buiten? ‘Er wordt vaak gezegd na zes weken, maar het belangrijkste is dat de kat op zijn gemak is in zijn nieuwe omgeving. Loopt-ie binnen niet meer behoedzaam rond? Is hij niet meer schrikkerig? Is hij vertrouwd met geluiden van buiten via open ramen? Zet dan eens de achterdeur open. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan een afgeschermde tuin. De kans is zo kleiner dat-ie wegloopt en je beschermt je kat ook voor ander gevaar, zoals opgesloten raken in vreemde schuurtjes. Zorg dan wel dat je tuin voldoet aan de behoeften die katten hebben; bomen om in te klimmen, struiken om in te liggen, planten die insecten aantrekken…’

Wat moet je vooral níet doen? ‘Geloven in belachelijke mythes als je kat in een zak rondslingeren zodat hij zijn oriëntatie kwijtraakt.’

Loading

Mijn kat heeft een obsessie voor eten

Mijn kat heeft een obsessie voor eten; Ik kan niets op het aanrecht of tafel laten staan. Hij opent koelkasten. Hij jat het eten van mijn bord. Hij begint vroeg in de middag al met zeuren. Hij maakt mij ’s ochtends vroeg wakker. Herkenbaar? Katten kunnen geobsedeerd zijn door eten en met hun gedrag katteneigenaren tot wanhoop drijven.

Het gefixeerd zijn op eten kan verschillende oorzaken hebben. In veel gevallen is er sprake van honger. Dat kan een medische reden hebben zoals bijvoorbeeld een snel werkende schildklier, maar kan ook veroorzaakt worden door de manier van eten geven. Veel katten krijgen hun eten in twee porties, ’s ochtends vroeg en ’s avonds rond een uur of zes. Hierdoor ontstaat er ’s middags en ’s nachts honger.

mijn kat heeft een obsessie voor etenEen gezonde kat die onbeperkt brokjes heeft staan  zal geen honger hebben. Hij kan eten wanneer hij wil en hoeft er niet om te zeuren. Meerdere keren een klein beetje eten past ook beter bij het natuurlijke eetgedrag van katten. Als een kat niet met het onbeperkte aanbod om kan gaan en te dik wordt, kan er beter wel een afgewogen hoeveelheid gegeven worden maar dan verspreid over vier porties.

Omdat de kat geleerd heeft dat het eten van de eigenaar komt, kan het ook helpen het eten los te koppelen van de eigenaar. Dat kan met behulp van een voerautomaat waarin het eten in 4 of zelfs 5 porties verspreid over de dag aangeboden kan worden.

Naast honger kan een obsessie voor eten ook uit verveling ontstaan. Voor veel katten die binnen worden gehouden is eten en het zoeken naar eten een van de weinige bezigheden die ze hebben. Die katten hebben dus meer activiteiten nodig, vooral veel spel met hengels zodat ze kunnen jagen. Je hoeft niet lang te spelen als je het maar meerdere keren per dag doet!

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading

Solitair of groepsdier?

Solitair of groepsdier? Hoe zit het nou met het sociale leven van katten? Een veelgestelde vraag, maar de manier waarop katten met elkaar omgaan is niet zo eenduidig. Dat komt omdat ze door domesticatie niet meer geheel solitair zijn zoals hun voorouder, maar ook (nog) lang geen echt groepsdier. Hoe graag we dat laatste ook zouden willen, gezien het aantal meerkat huishoudens.

Solitair of groepsdier

Met het gedrag van katten onderling kan het alle kanten op gaan. In het meest optimistische scenario zijn ze elkaars vrienden en vertonen ze sociaal gedrag. In dat geval  zoeken ze elkaar op, wrijven ze tegen elkaar, slapen ze in één mandje en wassen ze elkaar. De kans op dit soort vriendschappen is het grootst bij kittens die samen opgroeien. Maar wat als er geen sprake is van vriendschap?

Niet bevriende katten gaan elkaar liever uit de weg. Ze lijken hun leefruimte te delen op basis van time-sharing: ze maken onderlinge afspraken over wie, waar en wanneer loopt, ligt of slaapt. Een dergelijk ‘uitgaansrooster’ of een verdeling van het gebied geeft ze de mogelijkheid om confrontaties uit de weg gaan. Daar kunnen we als eigenaar bij aansluiten door ons huis zodanig in te richten dat katten elkaar kunnen vermijden. Dat betekent zoveel mogelijk ruimte beschikbaar stellen, deuren open laten en bronnen zoals voer, kattenbakken en slaapplekken verspreiden. Zo bevorder je onderlinge tolerantie.

Naast vriendschap is verdraagzaamheid in de kattenwereld dus ook mogelijk. Maar er kan tussen katten ook een ronduit vijandige sfeer bestaan. Vliegen de plukken haar dan altijd in het rond? Nee, niet altijd. Agressie tussen katten wordt vaak gemist door eigenaren omdat het heel subtiel kan zijn. Voorbeelden hiervan zijn staren of de doorgang blokkeren. Dit kan ertoe leiden dat een kat altijd de kamer verlaat wanneer een specifieke kat binnenkomt, of er voor zorgen dat ze niet bewegen in elkaars bijzijn. Hier voert de solitaire aard van de kat, die maakt dat soortgenoten worden gezien als concurrenten, de boventoon.

Er zijn dus katten die doodongelukkig worden als ze met een soortgenoot moeten leven,  die elkaar tolereren als er genoeg voorzieningen zijn en katten die juist ongelukkig worden zonder maatje. Je zult dus naar de individuele kat moeten kijken om te bepalen of je er goed aan doet om er een kat bij te nemen of het bij één kat te houden. Hoe sterk is zijn territoriumdrift? Hoe is de socialisatie met soortgenoten verlopen? Wat voor latere ervaringen heeft hij met andere soortgenoten? En wat is zijn persoonlijkheid? Niet eenvoudig, het (a)sociale leven van katten, maar wel zo interessant.

Deze blog verscheen eerder op Animals Today.

Loading

Gedragsproblemen? Naar de dierenarts!

Via Verhuisdieren krijg ik veel vragen over kattengedrag. Vaak zijn het vragen over gedragsproblemen, zoals in huis plassen, bijten of veel miauwen. Omdat dit ongewenste gedrag een medische oorzaak kan hebben, is het verstandig eerst naar de dierenarts te gaan.

Zo mailde een bezorgde katteneigenaar: ‘Mijn kat is van de ene op de andere dag veranderd. Miauwt veel meer, slaapt ‘s nachts niet meer bij mij en was toen ik gisteravond thuis kwam van mijn werk zelfs agressief’. Als een kat van de ene op de andere dag ander gedrag, zoals agressie, laat zien, is er zeer waarschijnlijk sprake van pijn of ander ongemak.

Een ander baasje mailt mij: ‘De kat is rond 15 jaar en miauwt sinds maanden erbarmelijk in de avond en in de vroege ochtend zodra het licht wordt, een holle keiharde miauw, 5 x 7x achter elkaar. Daarna loopt hij constant te miauwen totdat ik uit bed kom’. Bij overmatig miauwen kan er sprake zijn van een te snelle schildklier of een beginnende dementie, zeker gezien de leeftijd van de kat.

Een andere vraag had betrekking op onzindelijkheid:‘Ineens begon ze in de hal te plassen. Dit hebben we schoongemaakt, maar ze blijft op de mat plassen. Daarnaast was ze een weekje geleden flink grieperig, waarna dit gedrag begonnen is. Ze plast geen kleine beetjes, maar volle blazen’. Onzindelijkheid is gelukkig vaak goed te verhelpen, maar allereerst  moet altijd de urine onderzocht worden.  Blaasontsteking of blaasgruis hoeft zich niet altijd te uiten via kleine plasjes.

Als laatste voorbeeld: ‘De poes verstopt zich als ik thuis kom, wil soms even spelen, maar zit ook veel en hard te mauwen bij de voordeur. Komt niet bij mij zitten of liggen. Ook eet ze nu minder’. Hoewel stress bij verstoppen en minder eten aannemelijk lijkt, kunnen er ook fysieke problemen zijn.

De dierenarts zal dus altijd eerst een medische oorzaak moeten uitsluiten, voordat een kattengedragstherapeut op zoek kan gaan naar gedragsmatige oorzaken. Bij een gezonde kat die zich verstopt en niet eet, kunnen dat stress en angst zijn. Bij overmatig miauwende katten kan het aangeleerd gedrag of verveling zijn. Bij onzindelijke katten zonder urinewegproblemen is er vaak een probleem met de kattenbakken.

Deze blog verscheen eerder op Verhuisdieren.nl.

Loading